حفظ جمهوری اسلامی واجبتر است یا جان امام زمان(علیه السّلام)؟

یکی از فرمایشات حضرت امام خمینی (رحمت اللّه علیه) که برای برخی از افراد سئوال­ برانگیز بوده است، عباراتی است که در آن به حفظ جمهوری اسلامی اشاره می­کنند.

در این نوشتار بر آنیم تا مختصر توضیحی پیرامون این گفتار تقدیم نماییم. امّا در ابتدا لازم است تا اصل عبارات بازخوانی شود. ایشان در تاریخ ۲۵ آبان ۱۳۶۰ و در جمع مسئولان بنیاد شهید و برخی از خانواده شهدا می­فرمایند:

« امروز ما مواجه با همه قدرتها هستیم و آنها در خارج و داخل دارند طرح ریزی می‌کنند؛ برای اینکه این انقلاب را بشکنند و این نهضت اسلامی و جمهوری اسلامی را شکست بدهند و نابود کنند. و این یک تکلیف الهی است برای همه که اهمّ تکلیفهایی است که خدا دارد؛ یعنی، حفظ جمهوری اسلامی از حفظ یک نفر – ولو امام عصر باشد – اهمیتش بیشتر است؛ برای اینکه امام عصر هم خودش را فدا می‌کند برای اسلام. همه انبیا از صدر عالَم تا حالا که آمدند، برای کلمه حق و برای دین خدا مجاهده کردند و خودشان را فدا کردند. پیامبر اکرم آنهمه مشقات را کشید و اهل بیت معظم او آنهمه زحمات را متکفّل شدند و جانبازی‌ها را کردند؛ همه برای حفظ اسلام است. اسلام یک ودیعه الهی است پیش ملتها که این ودیعه الهی برای تربیت خود افراد و برای خدمت به خود افراد هست و حفظ این بر همه کس واجب عینی است؛ یعنی، همه مکلف هستیم حفظ کنیم تا آن وقتی که یک عده‌ای قائم بشوند برای حفظ او، که آن وقت تکلیف از دیگران برداشته می‌شود.» (صحیفه امام، ج۱۵، ص۳۶۵)

در میان عبارات فوق، این عبارت باعث تعجّب و یا ناراحتی بعضی از افراد واقع شده و می­شود که: « حفظ جمهوری اسلامی از حفظ یک نفر – ولو امام عصر باشد – اهمیتش بیشتر است.» امّا شاید توضیحات زیر به روشن شدن مسئله، کمک نماید.

 

 

اهمیّت حفظ نظام

ظاهر عبارات بیانگر آن است که موضوع سخن امام راحل، پیرامون اهمیّت حفظ نظام جمهوری اسلامی بوده است. نظامی که پس از قرن­ها توانسته برای اوّلین بار پرچم تشیّع را به دست یکی از فقهای این مذهب بالا ببرد و تا کنون نظیری اینچنین نداشته است؛ و اکنون نیز در “مواجه با همه قدرتها” قرار گرفته و شکست آن نه تنها موجب خشنودی و افزایش قدرت و سیطره دشمنان اسلام می­شود، بلکه شاید امید برافراشته شدن مجدّد چنین پرچمی را تا زمان ظهور، در قلب همه شیعیان، مسلمانان و مظلومان جهان بدل به یأس و ناامیدی و سکون نماید. ایشان در باب این موضوع مهم، سخنان فراوان دیگری نیز بیان فرمودند که یکی از آن­ها در وصیتنامه­ شان و خطاب به “روحانیون و روحانی نماها که با انگیزه‌های مختلف با جمهوری اسلامی مخالفت می­کنند” می­باشد که اینچنین ذکر شده است:

« اینجانب نصیحت متواضعانه برادرانه می‌کنم که آقایان محترم تحت تأثیر اینگونه شایعه سازیها قرار نگیرند و برای خدا و حفظ اسلام، این جمهوری را تقویت نمایند. و باید بدانند که اگر این جمهوری اسلامی شکست بخورد، به جای آن یک رژیم اسلامی دلخواهِ بقیه الله – روحی فداه – یا مطیع امر شما آقایان تحقق نخواهد پیدا کرد، بلکه یک رژیم دلخواه یکی از دو قطب قدرت به حکومت می‌رسد و محرومان جهان، که به اسلام و حکومت اسلامی رو [ی‌] آورده و دل باخته‌اند، مأیوس می‌شوند و اسلام برای همیشه منزوی خواهد شد؛ و شماها روزی از کردار خود پشیمان می‌شوید که کار گذشته و دیگر پشیمانی سودی ندارد. و شما آقایان اگر توقع دارید که در یک شب همه امور بر طبق اسلام و احکام خداوند تعالی متحول شود یک اشتباه است، و در تمام طول تاریخ بشر چنین معجزه‌ای روی نداده است و نخواهد داد. و آن روزی که ان شاء الله تعالی مصلح کل ظهور نماید، گمان نکنید که یک معجزه شود و یکروزه عالم اصلاح شود؛ بلکه با کوششها و فداکاریها ستمکاران سرکوب و منزوی می‌شوند. و اگر نظر شماها مثل نظر بعض عامیهای منحرف، آن است که برای ظهور آن بزرگوار باید کوشش در تحقق کفر و ظلم کرد تا عالم را ظلم فراگیرد و مقدمات ظهور فراهم شود، فانّا للَّه و انّا الیه راجعون.» (صحیفه امام، ج۱۵، ص۴۴۷)

 

 

تساوی اسلام و جمهوری اسلامی

یکی از نظرات بنیانگذار جمهوری اسلامی، این بود که این نظام را از آنجا که درصدد تحقّق اهداف اسلام می­باشد، از نظر اهمیّت، مساوی با اسلام می­دانستند. این موضوع نیز به کرّات در بیانات ایشان طرح شده که دو نمونه ارائه شده نیز، به این مسئله اشاره دارد:

« … برای اینکه این انقلاب را بشکنند و این نهضت اسلامی و جمهوری اسلامی را شکست بدهند و نابود کنند…» و یا « برای خدا و حفظ اسلام، این جمهوری را تقویت نمایند. و باید بدانند که اگر این جمهوری اسلامی شکست بخورد، … اسلام برای همیشه منزوی خواهد شد.»

صحّت و سقم چنین دیدگاهی، خارج از موضوع این نوشتار است و مکتوب دیگری را می­طلبد. امّا فعلاً بدین جهت ذکر شد که حکایت از نگاه رهبر کبیر انقلاب به این مسئله دارد. لازم به ذکر آن که یقیناً منظور ایشان از این مساوات، ادّعای برپایی یک حکومت اسلامی کامل و پیاده شدن همه احکام اسلام در جمهوری اسلامی نبوده است؛ بدین موضوع نیز بارها پرداخته­ اند. به عنوان مثال در مقایسه میان جمهوری اسلامی و حکومت امام علی (علیه السّلام) فرمودند :

« ما و بشر نمى‏تواند به تمام معنا آن عدالت اجتماعى و عدالت حقیقى را که حضرت امیر قدرت بر پیاده کردنش داشت، نمى‏توانیم ماها و هیچ کس، قدرت نداریم که پیاده کنیم‏. … ما مى‏خواهیم یک الگویى از اسلام در عالم- و لو یک الگوى ناقصى باشد- نشان بدهیم که همه عقلاى عالم غیر از آنهایى که جنایتکارانِ بالذات هستند، همه ملت‏هاى مظلوم بفهمند که اسلام چى آورده و مى‏خواهد چه بکند در دنیا. … ما که امیدواریم که یک جلوه و لو بسیار ناقصى از ولایت، ولایت على- علیه السلام- در کشور ما شده باشد، ما باید توجه بکنیم، کافى ندانیم اینکه ما تظاهر مى‏کنیم و شعار مى‏دهیم و چه، اینها کافى نیست.» (صحیفه امام، ج۱۸، صص۱۵۴و۱۵۷و۱۵۹)

این در حالی است که در حکومت امام علی(علیه السّلام) نیز برای اجرای اسلام ناب، محدودیّت وجود داشت چه رسد به جمهوری اسلامی.

 

از آن روز بترسید که …

نکته دیگری که باید به آن توجّه شود آن است که هر چند اعتقاد امام خمینی بر این بود که: « مسلّم خون شهیدان،‏‎ ‎‏انقلاب و اسلام را بیمه کرده است.» (صحیفه امام، ج۲۱، ص۹۲) امّا فرض جدایی این نظام از اسلام را محال ندانسته و بارها پیرامون دوری از رضای حق، به ویژه به مسئولین، هشدار داده بودند:

« همه هم حفظ کنید مملکت را. همه باشید، و همه روى قانون عمل بکنید قانون اساسى را باز کنید، و هر کس مرز و حد خودش را تعیین کند. به ملت هم بگویند که قانون اساسى ما براى دولت این را وظیفه کرده است؛ براى رئیس جمهور این را؛ براى مجلس این را؛ براى فرض کنید فلان کار براى ارتش این را. براى همه وظیفه معین کرده است. به مردم بگویند در قانون اساسى که شما رأى دادید برایش، وظیفه ما این است. در لفظ فقط نباشد، و در واقع خلاف. واقعاً سر فرود بیاورید به قانون؛ و واقعاً سر فرود بیاورید به اسلام. لفظ را همه مى‏گویند. شاید شیطان را هم ازش بپرسند، مى‏گوید من انقلابى هستم! امروز همه انقلابى هستند! امروز همه دلسوز براى ملت هستند! … باید به حسب واقع، به حسب انصاف، به حسب وجدان، این مردمى که شماها را روى کار آورده‏اند، این مردم زاغه‏نشین که شماها را روى مسند نشانده‏اند ملاحظه آنها را بکنید، و این جمهورى را تضعیفش نکنید. بترسید از آن روزى که مردم بفهمند در باطن ذات شما چیست، و یک انفجار حاصل بشود. از آن روز بترسید که ممکن است یکى از «ایام اللَّه»– خداى نخواسته- باز پیدا بشود. و آن روز دیگر قضیه این نیست که برگردیم به ۲۲ بهمن. قضیه [این‏] است که فاتحه همه ما را مى‏خوانند! من از خداى تبارک و تعالى امید این را دارم که به ما عنایت بفرماید و ما را هدایت کند به یک راهى که مرضى اوست؛ و قلمهاى ما را هدایت کند به یک نوشته‏هایى که مورد رضاى اوست. و بر زبانهاى ما جارى کند یک چیزهایى را که مورد رضاى اوست.» (صحیفه امام، ج۱۴، ص۳۸۰)

لذا باید سخن ابتدایی ایشان را بر فرض آن دانست که نظام جمهوری اسلامی، به واقع اسلامی بوده باشد نه آن که در هر سطحی که بود، این قابلیّت را داشته باشد که حفظش از همه چیز مهمتر باشد.

 

 

منظور اصلی اسلام است

علاوه بر آن که ذکر شد که امام اهمیّت حفظ نظام اسلامی را مساوی با محافظت از اسلام می­دانستند، دقّت در کلام ایشان بیانگر آن است که منظور ایشان از جمهوری اسلامی، در اصل، خود اسلام بوده است چرا که در ادامه به فدا شدن انبیاء و اولیاء (علیهم السّلام) برای اسلام اینگونه اشاره می­کنند:

« همه انبیا از صدر عالَم تا حالا که آمدند، برای کلمه حق و برای دین خدا مجاهده کردند و خودشان را فدا کردند. پیامبر اکرم آنهمه مشقات را کشید و اهل بیت معظم او آنهمه زحمات را متکفّل شدند و جانبازی‌ها را کردند؛ همه برای حفظ اسلام است. اسلام یک ودیعه الهی است پیش ملتها که این ودیعه الهی برای تربیت خود افراد و برای خدمت به خود افراد هست و حفظ این بر همه کس واجب عینی است؛ یعنی، همه مکلف هستیم حفظ کنیم.»

پس نتیجه ­ای که تا این بخش از توضیح گرفته می­شود آن است که امام چون جمهوری اسلامی (تا وقتی که اسلامی باشد) را مساوی با اسلام می­دانستند، اهمیّت حفظ آن را نیز بر حفظ جان افراد ولو امام عصر (عجّل اللّه تعالی فرجه الشّریف) مقدّم دانسته و استنادشان بر این افزون بودن اهمیّت، فدا شدن انبیاء و اولیاء (علیهم السّلام) برای حفظ اسلام بوده است.

 

 

لزوم حفظ ذخیره الهی، از بدیهیّات است

امّا این سئوال به ذهن خطور می­کند که آیا بنیانگذار جمهوری اسلامی نمی­دانسته ­اند که اگر قرار بر این باشد که امام زمان(عجّل اللّه تعالی فرجه الشّریف) نیز تا قبل از ظهور، فدای اسلام شوند، ظهور حضرت منتفی شده و یکی از اصلی ­ترین فلسفه­ های غیبت که حفظ ایشان بوده است، زیر سئوال می­رود؟

در پاسخ باید گفت که از بدیهیّات است که ایشان در جایگاه یک مرجع تقلید، فیلسوف و عارف اسلامی بر این امر واقف بوده ­اند. سیری در سخنان ایشان، نمونه ­های مختلفی از مباحث پیرامون جایگاه مصلح کل و فلسفه غیبت و ظهور را به ما نشان می­دهد. عباراتی که به لزوم حفظ آخرین منجی بشریّت، تصریح دارد:

« میلاد مهدی موعود (ع) بزرگترین عید برای بشریت اینکه این بزرگوار را طول عمر داده‏‎ ‎‏خدای تبارک و تعالی برای یک همچو معنایی، ما از آن می­فهمیم که در بشر کسی نبوده‏‎ ‎‏است دیگر، قابل یک همچو معنایی نبوده است، و بعد از انبیا که آنها هم بودند لکن‏‎ ‎‏موفق نشدند، کسی بعد از انبیا و اولیای بزرگ، پدران حضرت موعود، کسی نبوده است‏‎ ‎‏که بعد از این، اگر مهدی موعود هم مثل سایر اولیا به جوار رحمت حق می­رفتند، دیگر‏‎ ‎‏در بشر کسی نبوده است که این اجرای عدالت را بکند، نمی­توانسته و این یک موجودی‏‎ ‎‏است که ذخیره شده است برای یک همچو مطلبی، و لهذا به این معنا عید مولود حضرت‏ صاحب ـ ارواحناله الفداء ـ بزرگترین عید برای مسلمین است و بزرگترین عید برای بشر‏‎ ‎‏است نه برای مسلمین. و ما باید در اینطور روزها و در اینطور ایام الله توجه کنیم که خودمان را مهیا کنیم از‏‎ ‎‏برای آمدن آن حضرت.

من نمی­توانم اسم رهبر روی ایشان بگذارم؛ بزرگتر از این است.‏ نمی­توانم بگویم که شخص اول است؛ برای اینکه دومی در کار نیست. ایشان را‏‎ ‎‏نمی­توانیم ما با هیچ تعبیری تعبیر کنیم الاّ همین که مهدی موعود است. آنی است که خدا‏‎ ‎‏ذخیره کرده است برای بشر. و ما باید خودمان را مهیا کنیم از برای اینکه اگر چنانچه‏‎ ‎‏موفق شدیم ان شاءالله به زیارت ایشان، طوری باشد که روسفید باشیم پیش ایشان. تمام‏‎ ‎‏دستگاههایی که الآن به کار گرفته شده­اند در کشور ما ـ و امیدوارم که در سایر کشورها‏‎ ‎‏هم توسعه پیدا بکند ـ باید توجه به این معنا داشته باشند که خودشان را مهیا کنند برای‏‎ ‎‏ملاقات حضرت مهدی ـ سلام الله علیه.» (صحیفه امام، ج۱۲، ص۴۸۰)

امام خمینی نه تنها بر چنین بدیهیّاتی تأکید داشتند، بلکه امید اتصّال نظام جمهوری اسلامی به نظام مهدوی را بارها مطرح فرموده بودند:

« امید است که این انقلاب جرقه و بارقه­ای الهی باشد که انفجاری عظیم در توده­های‏‎ ‎‏زیر ستم ایجاد نماید و به طلوع فجر انقلاب مبارک حضرت بقیه الله ـ ارواحنا لمقدمه‏‎ ‎‏الفداء ـ منتهی شود.» (صحیفه امام، ج۱۵، ص۶۲) و یا این کلام که: « من امیدوارم که این کشور با همین قدرت که تا اینجا آمده است و با همین تعهد و با همین‏‎ ‎‏بیداری، که از اول قیام کرده است و تا اینجا رسانده است، باقی باشد این نهضت و این انقلاب‏‎ ‎‏و قیام، تا صاحب اصلی ان شاءالله ، بیاید. و ما و شما و ملت ما امانت را به او تسلیم کند.» (صحیفه امام، ج۱۵، ص۳۸۵)

پس بسیار طبیعی و بدیهی است که وقتی صاحب اصلی، انسان کاملی است که قرار است امانت جمهوری اسلامی به ایشان تسلیم شود، فدا شدن آن حضرت برای جمهوری اسلامی معنا نخواهد داشت؛ و صرفاً در مقام نشان دادن اهمیّت مسئله (نه وقوعش) چنین مثالی ذکر شده است. لذا با چنین توضیحاتی و با توجّه به آن که حضرت بقیه الله الاعظم (ارواحنا لتراب مقدمه الفداء) پس از تشکیل حکومت جهانی، در راه اسلام جان مبارک خود را فدا نموده و به شهادت می­رسند، می­توان اینگونه نتیجه گرفت که سخن امام ناقص بیان شده است. بدین معنی که قیاس مدّنظر در حقیقت این بوده:

«همانگونه که انبیاء و اولیاء جان خود را فدای حفظ اسلام کرده ­اند، حفظ جمهوری اسلامی به واسطه اسلامی بودنش در مرتبه­ ای از اهمّیّت قرار دارد که میتوان آن را مهمتر از جان امام عصر دانست چرا که خود حضرت نیز بعد از ظهور، جانشان را فدای اسلام می­کنند.»

با جمله فوق، عبارت اصلی امام مفهوم­تر می­شود:

« و این یک تکلیف الهی است برای همه که اهمّ تکلیفهایی است که خدا دارد؛ یعنی، حفظ جمهوری اسلامی از حفظ یک نفر – ولو امام عصر باشد – اهمیتش بیشتر است؛ برای اینکه امام عصر هم خودش را فدا می‌کند برای اسلام.»

پایان سخن آن که ذکر چنین بیانی از جانب امام خمینی (رحمت اللّه علیه) نه به معنای خطایی در عقیده، بلکه از روی سهو و نقصی در لسان بوده است. توضیح پیرامون چنین نقصی، نه تنها نباید از دیده پنهان شود، بلکه گواهی است بر ردّ اتّهام برخی تنگ­ نظران، به حامیان ولی­ فقیه مبنی بر عصمت او. و این در حالی است که دو رهبر الهی نظام مقدّس جمهوری اسلامی، در مواردی بر نواقص و اشتباهات خود اعتراف نموده ­اند که این نه تنها از مقام و منزلت آنان نمی­کاهد، بلکه نشانی است بر طیّ طریق الهی.

7 پاسخ
  1. مرتضی
    مرتضی گفته:

    به نظرم امام خواسته اهمیت موضوع که موقعیت حساس جمهوری اسلامی است رو برسونه ، و مناقشه در مثال هست ،و اصلا این حالت قابل فرض نیست،

    پاسخ
  2. حسن
    حسن گفته:

    سلام
    ضمن تشکر از متن ارسالی چند نکته که به ذهن می رسد را بیان میکنم:
    ۱-شخصیت مخاطب که اشکال کرده مهم است و ما شناختی نداریم ولی به نظر می رسد ایشان نسبت به نوع متن که بیشتر با صحبت های خود امام جواب داده شده مشکل دارند و ایشان را قانع نکرده و هنوز دنبال جواب هستند که این محل اشکال هست چرا که از خود آن فردی که اشکال گرفته شده جواب داده شود بهترین شکل جواب هست پس بدون غرض و نگاه خاص جملات امام را مطالعه کنند
    وپیشنهاد می شود برای قانع کردن این فرد در این متن از روایت و استدلال عقلی هم استفاده شود
    ۲-اینکه در متن آمده جمله امام ناقص بیان شده به نظر محل اشکال هست چرا که اگر بدیهی باشد که ناقص نیست و بدیهات گفته شده است و اینکه ما به این نتیجه برسیم که امام عصر(عج)جان خود را در صورت خطر برای اسلام فدا میکند پس در صورت خطر در واقعیت خارجی محقق می شود نه به عنوان یک شعار وو برای این تحقق شرایط ظهور و شرایط عالم طور دیگری رقم میخورد اگر اقتضا باشد امام جان خود را فدا کند
    پس نمیتوان به عنوان یک بحثی که ذهن اهمیت پیدا کند بیان کنیم چرا که جملات حضرت امام درباره ظهور هم منافاتی ندارد چرا که اگر بنا به فدای جان امام عصر شود ظهور محقق میشود ولی با اراده الهی بر تغییر شرایط قبل ظهور مثل سرعت در فهم مردم و ظهور بلای طبیعی و امثال ذلک پس متن حضرت امام را حمل بر نقص نمیتوان کرد بلکه محل بحث هست
    ۳-اشکال مخاطب خیلی دقیق نمی باشد و بیشتر با ذهن بسته و گارد وارد بحث شده است
    ۴-مخاطب اگر عقیده دارند جان امام عصر(عج)از اسلام مهم تر هست پس برای حفظ امام به خواسته های ایشان عمل کنند و جمهوری اسلامی که ریشه در روایات و قرآن و عقل دارد را حفظ کنند تا امام زمان از ایشان راضی باشند و با ریشه کی ظالمان جان امام زمان هم در خطر نباشد

    پاسخ
  3. حمید
    حمید گفته:

    خدا آخر و عاقبتتان رو بخیر کند با این عقایدتان. کینه از یک موضوع و تعصب بر موضوعی دیگر! امام خمینی ره هم ممکن بوده است اشتباه کند و حرف اشتباهی زده است زور زدن برای توجیه نمیخواهد

    پاسخ
  4. ناشناس
    ناشناس گفته:

    دشمنی شما با امام و خط امام اشکارتر از اونه که با این حرفا بخاین لاپوشونیش کنین. شما لازم نیست غلط امام رو بگیرین خودتون انقد غلطکاری کردین که گندش همه عالم روبرداشته.

    پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.